Skip to content
0

आरोग्य माहिती

फिशर (गुदद्वाराला भेग): लक्षणे, कारणे आणि उपचार

फिशर म्हणजे गुदद्वाराच्या त्वचेला पडलेली छोटी भेग किंवा चीर. यात शौचाच्या वेळी काच कापल्यासारखी तीव्र वेदना होते, अनेकदा थोडे लाल रक्त पडते आणि नंतर तासन्‌तास आग होते. बहुतेक फिशर काही आठवड्यांत मल मऊ ठेवणे, कोमट पाण्याचा शेक आणि स्नायू सैल करणारे औषध यांनी भरतात.

इंग्रजीत anal fissure. हिंदीत गुदा में दरार.

  • शौचाला तीव्र वेदना
  • 6 ते 8 आठवड्यांत भरते
  • शेकाने आखडणे कमी
  • मऊ मल आवश्यक

01

फिशर म्हणजे काय?

कडक किंवा मोठा मल गुदद्वाराची पातळ त्वचा ताणून फाडतो. भेगेमुळे वेदना होते, वेदनेमुळे गुदद्वाराचा आतील स्नायू आखडतो, आणि आखडल्यामुळे रक्तप्रवाह कमी होऊन जखम भरत नाही. हे वेदना आणि आखडण्याचे चक्र तोडणे हाच उपचाराचा उद्देश आहे.

6 आठवड्यांपेक्षा कमी जुना फिशर ॲक्यूट असतो आणि सहसा औषधांनी भरतो. 6 ते 8 आठवड्यांपेक्षा जुना क्रॉनिक फिशर खोल असतो, त्याजवळ अनेकदा छोटा कोंब (सेंटिनल पाइल) तयार होतो आणि कधी कधी प्रक्रियेची गरज पडते.

02

लक्षणे

  • शौचाच्या वेळी कापल्यासारखी किंवा फाटल्यासारखी तीव्र वेदना.
  • शौचानंतर काही मिनिटे ते तास आग किंवा ठणका.
  • मलावर किंवा टॉयलेट पेपरवर चमकदार लाल रक्ताची रेघ.
  • वेदनेच्या भीतीने शौच रोखणे, ज्यामुळे मल आणखी कडक होतो.

न दुखता रक्त पडणे हे बहुधा मूळव्याधीचे लक्षण आहे. दोन्ही एकत्रही असू शकतात.

03

घरी काळजी

मल मऊ ठेवा

फायबर (फळे, भाज्या, डाळ, अख्खे धान्य), डॉक्टरांच्या सल्ल्याने इसबगोल, आणि 2.5 ते 3 लिटर पाणी.

कोमट पाण्याचा शेक

10 ते 20 मिनिटे, दिवसातून 2 ते 3 वेळा, विशेषतः शौचानंतर लगेच.

शौच रोखू नका

भावना झाल्यावर जा. रोखल्याने मल कडक होतो.

हलकी स्वच्छता

पाण्याने धुवा आणि टिपून कोरडे करा, घासू नका.

04

फिशरमध्ये शेक कसा मदत करतो

सिट्झ बाथ म्हणजे गुदद्वार आणि त्याच्या आसपासच्या भागाचा कोमट पाण्याने शेक. फिशरमध्ये तो विशेष उपयोगी आहे: उबेमुळे आतील स्नायूचे आखडणे सैल होते, वेदना कमी होते आणि जखमेपर्यंत रक्तप्रवाह वाढतो.

फक्त शेकाने भेग भरत नाही; तो मऊ मल आणि डॉक्टरांच्या औषधांसोबत काम करतो. शौचानंतरचा शेक सर्वात जास्त आराम देतो. पद्धत सिट्झ बाथ माहिती मध्ये पहा.

05

उपचार

  • औषधे: मल मऊ करणारी औषधे, आणि गुदद्वाराचा स्नायू सैल करणारे मलम (उदा. डिल्टियाझेम), सहसा 6 ते 8 आठवडे. फक्त डॉक्टरांच्या सल्ल्याने.
  • बोटॉक्स इंजेक्शन: काही काळासाठी स्नायू सैल करते.
  • लॅटरल इंटर्नल स्फिंक्टरोटॉमी (LIS): जुन्या फिशरमध्ये स्नायूच्या छोट्या भागाला छेद, ज्यामुळे आखडणे कायमचे कमी होते. याचे छोटे धोके सर्जनकडून समजून घ्या.

लगेच डॉक्टरांना दाखवा जर खूप रक्त पडत असेल, ताप असेल, गुदद्वाराजवळ गरम दुखरी सूज असेल, किंवा 1 ते 2 आठवडे काळजी घेऊनही आराम नसेल.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

फिशर किती दिवसांत बरा होतो?

नवा फिशर सहसा काही दिवसांत ते 6 आठवड्यांत भरतो. 6 ते 8 आठवड्यांपेक्षा जुना फिशर क्रॉनिक म्हणतात आणि कधी कधी प्रक्रिया लागते.

फिशरमध्ये शेक फायदेशीर आहे का?

हो. कोमट पाणी आखडणे सैल करते, वेदना कमी करते आणि जखमेपर्यंत रक्त पोहोचवते. मऊ मल आणि औषधांसोबत सर्वोत्तम काम करते.

फिशरमध्ये शेक कधी घ्यावा?

शौचानंतर लगेच, जेव्हा वेदना आणि आखडणे सर्वात जास्त असते, आणि नंतर दिवसातून 1 ते 2 वेळा.

फिशर शस्त्रक्रियेशिवाय बरा होऊ शकतो का?

बहुतेक वेळा हो. शस्त्रक्रिया फक्त 6 ते 8 आठवड्यांच्या उपचारानंतरही न भरणाऱ्या जुन्या फिशरसाठी असते.

फिशर आणि मूळव्याध यात फरक काय?

फिशर म्हणजे त्वचेला भेग, तीव्र वेदना देते. मूळव्याध म्हणजे फुगलेल्या रक्तवाहिन्या, बहुधा दुखत नाही. दोन्हीत रक्त पडू शकते.

पुनरावलोकनकर्त्यांविषयी

Dr Govind Kodwani, MBBS, MS (General Surgery), FIAGES, FMAS, FCCS, Faculty at ISCP

डॉ. गोविंद कोडवानी जनरल सर्जन आहेत आणि कोडवानी मेडीसेल्सचे प्रोप्रायटर आहेत, जी डॉक्टर बेस केअरची उत्पादने बनवते.

ही सर्वसाधारण माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तपासणी आणि उपचारासाठी डॉक्टरांना भेटा. स्रोत: NHS: Anal fissure, ASCRS: Anal fissure

शेक आता सोपा.

कोणत्याही वेस्टर्न टॉयलेटवर कोमट पाण्याचा सतत, हलका फवारा. विजेवर चालणारा आणि रिचार्जेबल बॅटरीचा, असे दोन मॉडेल.